O‘zbekiston fintex (moliyaviy texnologiyalar) bozorida uzoq kutilgan, tom ma’noda inqilobiy yangilanish arafasidamiz. Ko‘p yillik huquqiy va texnik to‘siqlardan so‘ng, dunyoning eng yirik mobil to‘lov ekotizimlari — Apple Pay va Google Pay nihoyat O‘zbekiston bozoriga rasman kirish nuqtasiga keldi.

Markaziy bank taqdim etgan  ma’lumotlarga ko‘ra, mahalliy infratuzilmani xalqaro platformalarga integratsiya qilish jarayoni yakuniy pallaga kirgan. Eng muhimi, 2026-yilning sentyabr oyida Apple va Google korporatsiyalarining yuqori martabali vakillari bilan Toshkentda xizmatlarni rasman ishga tushirish bo‘yicha hal qiluvchi muzokaralar o‘tkazilishi belgilangan.

Ko‘plab foydalanuvchilar O‘zbekistonda bu xizmatlarning yo‘qligini terminallar yoki banklarning tayyor emasligi bilan bog‘lashardi. Vaholanki, mamlakatimizdagi POS-terminallarning qariyb 95 foizi bir necha yildan buyon NFC (kontaktsiz aloqa) texnologiyasini to‘liq qo‘llab-quvvatlaydi. Chet el bank kartalariga ega sayyohlar Toshkent metrosi yoki supermarketlarida Apple Pay orqali muammosiz to‘lov qilib kelishayotgan edi.

Asliy to‘siq shaxsiy ma’lumotlarni saqlash to‘g‘risidagi qonunchilik edi. Avvalgi qonun talablariga ko‘ra, O‘zbekiston fuqarolarining shaxsiy ma’lumotlari faqat mamlakat hududidagi serverlarda qayta ishlanishi va saqlanishi shart edi. Apple va Google kabi transmilliy gigantlar esa o‘z xavfsizlik arxitekturasini global bulutli (cloud) serverlar va markazlashgan shifrlangan ekotizimlar asosiga quradi. Ular har bir davlat uchun alohida lokal server ochish amaliyotidan bosh tortib kelishgan.

2026-yil boshida qonunchilikka kiritilgan strategik o‘zgartirishlar ushbu huquqiy tugunni yechdi. Shaxsiy ma’lumotlarni transchegaraviy uzatish bo‘yicha talablarning yumshatilishi global fintex korporatsiyalari uchun O‘zbekiston bozorining yopiq eshiklarini ochib berdi. Xalqaro tajribalar shuni ko‘rsatadiki, Apple va Google tizimlari firibgarlik holatlarini keskin kamaytiradi. Bunga tokenizatsiya texnologiyasi orqali erishiladi.

Smartfoningizga plastik kartangizni kiritganingizda, tizim uning real raqamlarini saqlab qolmaydi. Buning o‘rniga har bir qurilma uchun maxsus virtual hisob raqami — Token yaratiladi. To‘lov paytida terminalga karta raqamingiz emas, aynan mana shu token va bir martalik dinamik xavfsizlik kodi uzatiladi. Ya’ni, firibgarlar terminal tarmog‘ini buzib kirgan taqdirda ham, sizning real karta ma’lumotlaringizni qo‘lga kirita olishmaydi.

Apple Pay va Google Payning rasmiy debyuti shunchaki smartfonda to‘lov qilish qulayligini emas, O‘zbekiston iqtisodiyoti va fintex sektori uchun bir qancha strategik ustunliklarni ham taqdim etadi. Naqdsiz hisob-kitoblar ulushi keskin o‘sadi. Smartfon doim qo‘limizda ekanligi sababli, mayda xaridlar (nonvoyxona, dorixona, jamoat transporti) to‘liq raqamli shaklga o‘tadi.

Mahalliy banklar xalqaro platformalar bilan integratsiya darajasi, keshbek tizimlari va raqamli kartalar chiqarish tezligi bo‘yicha raqobatlasha boshlaydi. Sayt va ilovalarda uzoq va zerikarli karta raqami, amal qilish muddati va CVC kodini kiritish davri tugaydi. Birgina Face ID yoki barmoq izi (Touch ID) orqali soniyalar ichida onlayn xaridni amalga oshirish mumkin bo‘ladi.

Markaziy bank va xalqaro hamkorlar aniq sanani ochiqlashmayotgan bo‘lsa-da, sentyabr oyidagi muzokaralardan so‘ng, 2026-yilning oxiri yoki 2027-yilning birinchi choragida dastlabki "pilot" (sinov) loyihalar ishga tushishini taxmin qilish mumkin. Yirik pilot loyihalarda odatda mamlakatning yetakchi 3-4 ta innovatsion banklari birinchilardan bo‘lib Apple va Google Wallet tizimlariga ulanish huquqini qo‘lga kiritadi.