АҚШ президенти Доналд Трамп 8 июл куни Туркиядаги НАТО саммитидан сўнг мамлакатни тарк этаётганида самолётини махфий равишда алмаштирган. Ушбу маълумотни Трампнинг ўзи тасдиқлади. Президентнинг сўзларига кўра, қарор АҚШ махсус хизмати томонидан Эрон билан боғлиқ суиқасд хавфи сабабли қабул қилинган.

Махфий операция ҳақида аввалроқ The Washington Post нашри хабар берган. Нашр маълумотларига кўра, Трамп дастлаб омма олдида Air Force One президент самолётига чиққан. Бироқ бир неча дақиқадан сўнг у бошқа эшик орқали аэропортдаги озиқ-овқат ташувчи юк машинаси ёрдамида самолётни тарк этган.

Шундан сўнг президент яқин атрофда турган C-32A ҳарбий самолётига олиб борилган. Ушбу самолёт юқори мартабали АҚШ амалдорларини ташиш учун фойдаланиладиган Boeing 757 русумининг модификацияси ҳисобланади.

Шу билан бирга, президентга ҳамроҳлик қилаётган журналистлар ва Оқ уй ходимларининг бир қисми самолёт алмаштирилганидан бехабар бўлган. Улар Air Force One бортида қолган.

Анқарада нима бўлган?

Трамп Туркияга Қатар томонидан совға қилинган ва президент самолёти сифатида фойдаланиш учун қайта жиҳозланган янги Boeing 747-8 самолётида келган.

Бироқ Буюк Британияга қайтишидан олдин «эски хотиралар сабаб» аввалги Air Force One самолётидан фойдаланишга қарор қилганини айтган. Янги самолёт Туркиядан биринчи бўлиб учиб кетган, Трамп эса камералар қаршисида эски самолётга чиққан.

Шундан кейин президент бир неча ёрдамчиси билан яширин равишда C-32A самолётига олиб ўтилган. АҚШ мудофаа вазири Пит Хегсет ҳам ушбу самолёт бортига чиққан.

Самолёт Буюк Британияга Reach 18 чақирув белгиси остида йўл олган. Журналистлар ва Оқ уй ходимлари бўлган эски Air Force One эса кейинроқ худди шу йўналишда учган.

Эрон томонидан таҳдид

Операциядан хабардор АҚШ расмийси бунга Эрон билан боғлиқ эҳтимолий таҳдид сабаб бўлганини айтган.

Нашр маълумотларига кўра, АҚШ разведкаси аввалроқ президент ёки у фойдаланадиган самолётга ҳужум қилиш хавфи ҳақида аниқ маълумот олган. Шундан сўнг хавфсизлик чораларини кучайтириш тўғрисида қарор қабул қилинган.

Трамп эса таҳдиднинг тафсилотларини сўраб ўтирмаганини ва Махфий хизмат ҳамда ҳарбийлар кўрсатмаларига амал қилганини билдирган.

Шу билан бирга, президент ўзи учиб кетган самолёт ҳатто каттароқ хавф остида бўлган бўлиши мумкинлигини айтган.

«Менимча, мен учган самолёт кўпроқ хавф остида эди», — деган Трамп журналистларга.

Унинг фикрича, душман айнан шу самолётни нишон сифатида танлаш эҳтимоли юқорироқ бўлган.

Нега Air Force One чалғитувчи самолёт сифатида ишлатилган?

Эски Boeing 747 самолёти Қатар томонидан тақдим этилган янги самолётга қараганда кенгроқ ҳимоя тизимларига эга.

The Washington Post қайд этишича, янги Boeing 747-8 сафар вақтида президентлик миссияларида фойдаланиш учун қайта жиҳозланган бўлса-да, анъанавий президент самолётларида мавжуд бўлган айрим мудофаа тизимлари унда йўқ.

Президентнинг йўналишини яшириш учун чалғитувчи самолётдан фойдаланиш АҚШда аввал ҳам қўлланган. Масалан, 2000 йилда Билл Клинтон Покистонга сафари вақтида бошқа самолётдан фойдаланган, Air Force One эса чалғитувчи самолёт вазифасини бажарган.

Бироқ ҳозирги ҳолатнинг ўзига хос томони шундаки, президентга хорижий сафарларда одатда ҳамроҳлик қиладиган журналистлар гуруҳи президент бўлмаган самолёт бортида қолган ва махфий операциядан бехабар бўлган.

Биргина Трампнинг хавфсизлиги учун самолётда таҳдиддан бехабар одамларнинг қолдирилиши жамоатчилик томонидан кескин танқидга учрамоқда.