Sog‘lom ovqatlanish va bolalar salomatligi zamonaviy tibbiyotning eng nozik hamda muhim yo‘nalishlaridan biridir. So‘nggi yillarda go‘daklar orasida sigir suti oqsili allergiyasi keng muhokama qilinayotgan dolzarb mavzulardan biriga aylandi.

Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti va yetakchi pediatriya markazlarining ma’lumotlariga ko‘ra, ko‘plab ota-onalar ushbu tashxisga duch kelganda turli noaniqliklar va xatolarga yo‘l qo‘yishadi. Xo‘sh, aslida bu kasallikning mohiyati nimada va unga qarshi qanday kurashish kerak?

Agar bola sun’iy ravishda oziqlantirilayotgan bo‘lsa va unda sigir suti oqsili allergiyasi tasdiqlansa, shifokor tavsiyasi bilan chuqur gidrolizlangan oqsilli maxsus aralashmalardan foydalanish mumkin. Og‘ir klinik holatlarda yoki oddiy gidrolizlangan aralashmalar kutilgan samarani bermaganida esa aminokislotali aralashmalarga murojaat qilish zarur.

Shuni unutmaslik kerakki, oddiy gipoallergen yoki gipoallergen deb nomlangan har qanday aralashma ham bunday kasallikni davolash uchun mos kelavermaydi. Shuningdek, echki suti ham bu holatda avtomatik ravishda xavfsiz muqobil hisoblanmaydi, chunki uning oqsillari sigir suti oqsillariga juda o‘xshash bo‘lib, kesishuvchi allergik reaksiyalarni keltirib chiqarishi mumkin.

Allergiya tasdiqlangandan so‘ng, bolaning kundalik ratsionidan sigir suti, pishloq, sutli bo‘tqalar, muzqaymoq, sut oqsili saqlovchi barcha mahsulotlar, shu jumladan sut qo‘shilgan ichimliklar va shirinliklar qat’iyan chiqarib tashlanadi.

Biroq xalqaro pediatriya amaliyoti ko‘rsatishicha, bu bolani barcha zarur ozuqalardan mahrum qilish degani emas. Bola o‘z yoshiga mos ravishda yuqori sifatli go‘sht, baliq, tuxum, don mahsulotlari, sabzavotlar, mevalar va dukkakli mahsulotlar kabi turli hamda to‘yimli ovqatlarni qabul qilishi lozim. Ratsionni haddan tashqari uzoq muddat cheklash bolaning rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin, shuning uchun bu jarayon doimo pediatr va diyetolog nazorati ostida amalga oshirilishi shart.

Bu umr bo‘yi qolib ketadimi yoki vaqtinchalik holatmi?

Xalqaro tibbiy tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ko‘p holatlarda bu holat umr bo‘yi saqlanib qolmaydi. Bolalar ulg‘aygan sari ularning organizmi sigir suti oqsilini qaytadan qabul qilish va ko‘tarish qobiliyatiga ega boshlaydi. Shu bois, tasdiqlangan tashxisi bor kichik yoshdagi bolalar ma’lum vaqt oralig‘ida shifokor ko‘rigidan o‘tib, salomatligi qayta baholanib turishi zarur. Ayrim bolalarda sut mahsulotlarini maxsus tibbiy qoidalar asosida bosqichma-bosqich ratsionga qayta kiritish usullari qo‘llaniladi. Ammo bu usul barcha uchun bir xil ishlamaydi. Ayniqsa, og‘ir ko‘rinishdagi allergiya yoki anafilaktik reaksiyaga moyilligi bor bolalarda bu jarayon faqat tajribali allergolog nazoratidagina bajarilishi shart.

Tibbiy amaliyotda yo‘l qo‘yiladigan eng ko‘p xatolardan biri bu allergiyani oddiy laktozaga toqatsizlik bilan almashtirib yuborishdir. Shuni yodda tutmoq kerakki, go‘daklarda uchraydigan har bir ich qotishi, kolika yoki teri toshmasi ham sigir suti oqsili allergiyasi degani emas. Tashxisni faqatgina bitta laboratoriya tahliliga tayanib qo‘yib bo‘lmaydi. Tasdiqlanmagan taxminlar asosida bolani sutsiz parhezda uzoq vaqt ushlab turish katta xato hisoblanadi.

Agar bolada shubhali alomatlar sezilsa, eng to‘g‘ri yo‘l mutaxassis bilan maslahatlashgan holda individual davolash rejasini tuzishdir. Asosiy maqsad har bir kichik belgini xavfli kasallik sifatida qabul qilmasdan, haqiqiy allergiyasi bor bemorlarni o‘z vaqtida aniqlash va sog‘lom bolalarni asossiz parhezlardan himoya qilishdan iboratdir.