Sun’iy intellekt olamidagi yetakchi o‘yinchilardan biri, mashhur Claude neyrotarmog‘i asoschisi — Anthropic kompaniyasi atrofida jiddiy munozaralar avj olmoqda. Kompanining yangi bosh iqtisodchisi tomonidan bildirilgan fikrlar global ekspertlar va jamoatchilik o‘rtasida chinakam shov-shuvga sabab bo‘ldi. Xalqaro manbalardagi ma’lumotlarga ko‘ra, gap sun’iy intellekt rivojlanishining iqtisodiy foydasi va uning insoniyat kelajagiga tahdidi o‘rtasidagi o‘zaro nisbat haqida bormoqda.

​Anthropicning yangi iqtisodiy strategiyasi doirasida taqdim etilgan tahlillarda dahshatli, ammo shu bilan birga hayratlanarli prognozlar ilgari surilgan. Keltirilgan tahliliy modellar va iqtiboslarga ko‘ra, superintellekt yaratilishi jarayonida odamlarning butunlay yo‘q bo‘lib ketish yoki nazoratni yo‘qotish xavfi taxminan 33 foizni, ya’ni uchdan bir qismni tashkil etadi.

​Ammo iqtisodchining e’tiborini tortgan va jamoatchilikni hayratda qoldirgan jihat boshqa narsada. Agar ushbu texnologik inqilob muvaffaqiyatli yakunlansa, Yer yuzidagi umumiy hayot darajasi va iqtisodiy farovonlik hozirgidan 55 baravardan ziyodga o‘sishi mumkin.

​«Iqtisodiy o‘sish uchun bunday tavakkalga qo‘l urish eng maqbul yechim», — deya ta’kidlaydi Anthropic eksperti. Uning fikricha, insoniyat tarixidagi hech bir yirik sakrash, jumladan sanoat inqilobi yoki yadro energiyasining kashf etilishi mutloq xavfsiz bo‘lmagan. Kutilayotgan ulkan iqtisodiy sakrash esa ushbu ulkan xatarni to‘laqonli oqlaydi.

​Ushbu bayonot ortida iqtisodiyotdagi klassik «xavf va mukofot» tamoyili yotibdi. Biroq, oddiy biznes loyihalardan farqli o‘laroq, bu yerda garovga oddiy mablag‘ emas, balki insonning yashab qolishi tikilgan.

​Agar vaziyat ijobiy yakunlansa, insoniyat tarixida kuzatilmagan farovonlik darajasiga chiqadi va 67 foizlik ehtimol bilan muvaffaqiyat qozoniladi. Ammo salbiy ssenariy ishga tushsa, 33 foizlik imkoniyat butun bir sivilizatsiyaning yakuniga aylanishi hech gap emas. Shu sababli ham mazkur fikrlar jiddiy e’tirozlarga sabab bo‘lmoqda.

​Anthropic kompaniyasi shu paytgacha raqobatchilaridan farqli ravishda, o‘zini sun’iy intellektning axloqiy va xavfsiz rivojlanishi tarafdori sifatida ko‘rsatib kelgan edi. Yangi iqtisodchining bunday radikal, ya’ni sof foydani hamma narsadan ustun qo‘yuvchi pozitsiyasi kompaniyaning fundamental qadriyatlariga zid kelishi mumkinligi haqida savollar uyg‘otmoqda.

​Ayrim sun’iy intellekt tadqiqotchilari bu mantiqni keskin qoralashmoqda. Ko‘plab mutaxassislar agar samolyotning halokatga uchrash ehtimoli 33 foiz bo‘lsa, hech kim unga chipta sotib olmasligini ro‘kach qilishmoqda. Ammo iqtisodiy model mualliflari odamlar baribir bu yo‘ldan ketishini, chunki global miqyosdagi texnologik raqobat to‘xtamasligini ta’kidlashadi. Demak, xavfni to‘g‘ri baholab, maksimal foydaga intilishdan o‘zga chora yo‘q.

​Anthropic ekspertining ushbu dadil prognozi kelajak iqtisodiyoti qanchalik shafqatsiz va pragmatik hisob-kitoblarga asoslanayotganini ko‘rsatadi. Insoniyat 55 baravarlik farovon hayot uchun 33 foizlik halokat chiptasini qabul qiladimi yoki yo‘q, bu savol endi shunchaki ilmiy fantastika emas, balki Kremniy vodiysi korporatsiyalarining real biznes strategiyasiga aylanmoqda.