30 август санаси тарихда жуда кўп драматик, сиёсий ва ҳатто ғайриоддий воқеалар билан боғлиқ. Уларнинг айримлари дунё тарихининг йўналишига таъсир кўрсатган.

1757 йил – Гросс-Егерсдорф жанги

Етти йиллик уруш даврида Россия қўшинлари Пруссия армияси устидан муҳим ғалабага эришган.

1813 йил – Кульм жанги

Наполеон Францияси қўшинлари Австрия, Пруссия ва Россия иттифоқи томонидан мағлуб этилди. Бу Наполеоннинг Европадаги мавқеи заифлашиб бораётганини кўрсатган муҳим жанглардан бири бўлган эди.

1835 йил – машҳур шаҳарга асос солинди

Австралиянинг бугунги энг машҳур шаҳарларидан бири бўлган Мельбурннинг европаликлар томонидан доимий жойлашуви шу сана билан боғлиқ.

1836 йил – Хьюстон ташкил топди

АҚШнинг Техас штатида кейинчалик улкан мегаполисга айланган Хьюстон шаҳрига асос солинди. Ўзбекистон халқ шоири Абдулла Орипов шу шаҳарда ҳаётдан кўз юмган (2016 йил 5 ноябр).

1862 йил – Америка фуқаролар урушидаги иккинчи Булл-Ран жанги

Конфедерация қўшинлари Иттифоқ армиясини йирик мағлубиятга учратди. Бу Америка фуқаролар урушидаги муҳим бурилишлардан бири бўлган.

1914 йил – “Нашриёт” тузилди

Ўрта Осиё жадидчилик ҳаракати йўлбошчиси, XX аср ўзбек миллий матбуоти ва янги усулдаги миллий мактаб асосчиси Мунавварқори бошчилигида бир гуруҳ тараққийпарварлар “Нашриёт” ширкатини туздилар. Уни тузишдан мақсад газета, журнал ва китоб нашр қилиш йўли билан аҳолини маърифатли қилиш ва Европа маданияти ютуқларидан баҳраманд этиш эди.

1916 йил – Эрнест Шеклтоннинг машҳур қутқарув операцияси

Бу 30 август тарихидаги энг таъсирли воқеалардан бири. Машҳур қутб тадқиқотчиси Эрнест Шеклтон тўртинчи уринишда Антарктидадаги Элефант оролида қолиб кетган 22 нафар экипаж аъзосини тирик ҳолда қутқарди. Улар Endurance кемаси ҳалокатга учраганидан буён бир неча ой давомида оғир шароитда яшаган эди.

1922 йил – Туркиянинг Ғалаба куни (Зафер байрами)

1922 йил айнан 30 августда Думлупинар жангида турк қўшинлари юнон армияси устидан ҳал қилувчи ғалабага эришган. Кейинчалик бу сана Туркияда миллий байрамга айланди.

1941 йил – Ленинград қамали бошланишидаги оғир кунлар

Иккинчи жаҳон уруши даврида Германия қўшинлари Ленинградга олиб борувчи сўнгги темирйўл йўлини узиб қўйди. Кейинчалик шаҳар узоқ ва даҳшатли қамалга дучор бўлди.

1963 йил – Москва–Вашингтон “Қизил телефон”и ишга тушди

Совуқ урушнинг энг хавфли даврларидан кейин АҚШ ва СССР раҳбарлари ўртасида тезкор алоқа канали ишга туширилди. У ядровий можаронинг олдини олиш учун жуда муҳим воситага айланди.

1967 йил – Тургуд Маршалл яратган тарих

АҚШ Сенати Тургуд Маршаллни Олий суд судьяси этиб тасдиқлади. У АҚШ Олий судидаги биринчи қора танли судья бўлди.

1995 йил – орденлар таъсис этилган

Ўзбекистон Республикасининг “Меҳнат шуҳрати” орденини таъсис этиш тўғрисида”, “Шон-шараф” орденини таъсис этиш тўғрисида” Қонунлари қабул қилинди.

1997 йил – Диана фожиаси

Дунё матбуоти Парижда содир бўлган автомобил ҳалокати ҳақида хабар тарқатди. Фожиа 30 августдан 31 августга ўтар кечаси рўй берган. Ҳалокатда Британия қироллик оиласининг машҳур вакили, Уэльс маликаси Диана, Доди Файед ва ҳайдовчи Анри Пол ҳалок бўлган.

2005 йил – “Катрина”дан кейинги даҳшат

“Катрина” тўфонидан бир кун ўтиб, Нью-Орлеаннинг катта қисми сув остида қолди. Қутқарувчилар вертолёт ва қайиқлар ёрдамида юзлаб одамларни олиб чиқишга ҳаракат қилди.

2010 йил – 18 метрли монумент очилди

Бухорода “Кўҳна ва боқий Бухоро” монументи қад кўтарди. Унинг марказида уч авлод – ота-она ва бола, ниҳол ўтқазаётган бобо ва набира ҳамда уй қураётган ота-ўғилнинг барельефли ҳайкаллари акс эттирилган. Обида тепасига баландлиги 5 метр, вазни 32 тоннадан иборат айланиб турувчи улкан Ер шари ўрнатилган бўлиб, унда Ўзбекистон харитаси тасвирланган.

2021 йил – АҚШ Афғонистондан чиқиб кетди

30 август куни АҚШнинг Афғонистондаги 20 йиллик ҳарбий иштироки амалда якунланди. Охирги АҚШ самолётлари Кобул аэропортини тарк этди.

2022 йил – Михаил Горбачёв вафот этди

Собиқ иттифоқнинг сўнгги раҳбари, “қайта қуриш” ва “ошкоралик” сиёсати билан танилган Михаил Горбачёв 91 ёшида вафот этди. Унинг сиёсий мероси СССРнинг емирилиши ва совуқ урушнинг тугаши билан чамбарчас боғлиқ.

2023 йил – Габонда давлат тўнтариши

Габонда ҳарбийлар президент Али Бонго Ондимбани ҳокимиятдан четлатилганини эълон қилди. Улар уни коррупцияда айблашган.

А.Фатҳуллаев