Яқин Шарқдаги кескин вазият фонида нафақат сиёсий, балки молиявий майдонда ҳам жиддий ва баҳсли жараёнлар юз бермоқда. Financial Times таҳлилига кўра, АҚШ президенти Дональд Трампнинг Эрон бўйича муҳим баёнотидан атиги 15 дақиқа олдин нефть ва фонд бозорларида катта ҳажмдаги савдолар амалга оширилган. Бу эса бозор иштирокчилари орасида «Трамп баёноти ҳақидаги хабар олдиндан маълум бўлганми» деган саволни яна кун тартибига чиқарди.

Маълумотларга кўра, Нью-Йорк вақти билан соат 06:49–06:50 оралиғида нефть фьючерслари бўйича 6 мингдан ортиқ шартнома сотилган. Уларнинг умумий қиймати 500–850 миллион доллар атрофида баҳоланмоқда. Шу билан бир вақтда, акция бозорига боғлиқ S&P 500 фьючерслари бўйича ҳам 1,5 миллиард долларлик позициялар очилган. Бу эса бозорда айни пайтда нефть арзонлашиши ва акциялар қимматлашишига «пул тикилгани»ни кўрсатади.

Орадан 15 дақиқа ўтиб, соат 07:04 да Дональд Трамп Эрон билан музокаралар «самарали» кечаётганини ва энергетика инфратузилмасига зарбалар 5 кунга кечиктирилишини маълум қилди. Бу хабар дарҳол бозорларга таъсир қилди: нефть нархи кескин тушди, фонд индекслари эса ўсишга ўтди. Яъни, олдиндан позиция очганлар қисқа вақт ичида катта фойда кўриш имконига эга бўлган.

Мутахассислар таъкидлашича, бундай катта ҳажмдаги ва аниқ вақтга тўғри келган операциялар тасодиф бўлиши қийин. Бозорда одатда йирик ҳаракатлар маълум бир ахборот, кутилма ёки тенденцияга асосланади. Аммо бу ҳолатда савдолар айнан расмий баёнотдан бир неча дақиқа олдин амалга оширилгани шубҳаларни кучайтирмоқда.

Албатта, ҳозирча бу ҳаракатлар инсайдер маълумотлар асосида амалга оширилгани расман тасдиқлангани йўқ. Оқ уй ҳам бу каби гумонларни қатъиян рад этди ва ҳеч қандай ноқонуний ахборот тарқалмаганини билдирди. Айрим бозор иштирокчилари эса буни «йирик савдоларнинг одатий ҳолати» деб баҳоламоқда. Шунга қарамай, вақтнинг бунчалик аниқ мос келиши бозор таҳлилчиларида жиддий саволлар уйғотмоқда.

Хулоса қилиб айтганда, Трамп баёнотидан олдинги бу «миллионлик ҳаракат» ҳозирча аниқ жиноят сифатида баҳоланмаяпти. Бироқ у глобал бозорларда ахборот, сиёсат ва катта пуллар ўртасидаги мураккаб боғлиқликни яна бир бор очиқ кўрсатди. Ва энг муҳим савол очиқ қолмоқда: бу оддий тасодифми ёки бозор ортидаги кўринмас ўйинчиларнинг навбатдаги аниқ ҳисоб-китобими?..