Айбдорлик ҳисси кўпайган сари фарзандли бўлиш имконияти ҳам камайиб боради. Гап шундаки, бундай одам ички норозилиги билан бирга Худога шукр қилмасдан, аксинча, «Қачон фарзанд берасан, берасанми ўзи?» дея уни койиган бўляпти...

Бундай контентни томоша қилганда мияда стресс гормонлари ошиб кетади, яъни кортизол ва адреналин.

Мақсад сари интилишда албатта қийинчиликлар бўлади, бунинг устига икки-уч марта қоқилишлар бор. Пессимистлар шундан қўрқиб, ишнинг салбий томонини ўйлайверади ва... ҳаракатсизликни афзал кўради. Ёки тошқин дарёдан оқиб, уммонга тушиши керак бўлса, уммонни орзу қилади-ю, аммо тошқин дарёдан ўтишни истамайди.

“Мен кимман” деган саволни “мен қандай кўринаман”, деган савол билан алмаштириб қўймоқда.

Ҳар доим қарз сўраб, нолиб яшаш ўз ҳаёти учун жавобгарликни зиммасига олишни хоҳламаган инсонларга хосдир.

Танқидий фикрлайдиган одам муваффақият бу — тизимли меҳнат, хатолар ва вақт маҳсули эканини билади. Тафаккури оқсаган одам эса сабаб-оқибат қонунларини инкор қилади. У тез, осон ва оғриқсиз йўлни қидиради. Коучлар айнан шу “тезкор натижа” иллюзиясини сотадилар.

Бугунги айтмоқчи бўлганимиз қарғишнинг кучи ҳақида эмас... унга бошқа томондан қараш, айтайлик қарғаётган одам нима йўқотадию нима топади? Йўқ бу мақола қарғиш нотўғри бўлса ўзига қайтиши ёки яқинига “уриши” ҳақида ҳам эмас...

Психолог сифатида шуни айтишим мумкин: бу масала шунчаки йўтал, аллергия ва ўпка касалликлари муаммоси эмас. Тадқиқотлар шуни кўрсатадаки, биз ҳар куни нафас олаётган энг майда чанг зарралари миямизга кириб боришгача қодир.

Хавф-хатар деганда хаёлингизга биринчи навбатда нималар келади?

Охирги пайтларда учинчи кўзни очишга қизиқувчилар кўпайиб кетди. Ҳатто фалон сўм тўлов қилсангиз, учинчи кўзингизни очиб бераман, деётганлар ҳам йўқ эмас. Аслида бу қанчалик тўғри? Ҳаммадан ҳафа инсон руҳан тайёр бўлмасдан туриб учинчи кўзни очтирса, нималар бўлади?

Мақола қанча фахрий ёрлиқ олганимда эмас... ёрлиқларсиз, муваффақиятларсиз яшаш мумкинлиги тажрибасини ҳам ҳис қилаётганимда.

Масалан баъзилар «Мен муваффақиятсизман» деган фикр гирдобидан чиқа олмайди. Бу фикр уни ростдан ҳам омад сари қадам ташлашга қўймайди. Кейинги пайтда шаклланаётган қарашларимизга хос яна бир неча фикрлар борки, булар ҳам тўлақонли, хавотирсиз яшашимизга тўсқинлик қилиши мумкин.

Дофамин – миядаги мукофот, рағбатлантириш тизими учун жавобгар нейротрансмиттер бўлиб, у мотивация, бахт ва лаззат ҳиссини бошқаради.

Ўша келадиган кун яъни бахтли келажак ёрқин интизорлик ҳолатига туширадиган қандайдир муҳим воқеа билан бошланиши керак гўё. Шу боис кўпчилик, ёрқин лаҳзаларни кутиб, ҳозир, айни дамдаги завқни унутиб қўйишади.

Бундай ҳолатларга жамоатчиликнинг жим туриши, бефарқлиги ёлғоннинг ижтимоий оқибатларидан доимий кўз юмишга олиб келади.

Соҳибжамол «бахтли» бўлади, лекин ниманинг ҳисобига? Нима учун бундай сюжетлар хавфли?

Ўз ҳаётини мазмунли деб ҳисоблайдиган одамлар, фақат қисқа муддатли бахтни қидирадиганларга қараганда чуқур қониқишни ҳис қилишлари мумкин.

Ҳозирги кунда психологга мурожаат қилиш оммалашиб бормоқда. Бу албатта қувонарли ҳол, чунки инсонлар ўз руҳий муаммоларига эътибор қаратишни бошлашди.

Кейинги вақтда руҳият мутахассисларига бўлган талаб ва эҳтиёжлар кескин ошиб боряпти. Нима учун шундай?

Фикрлаш фильтридан фойдаланинг – ҳар қандай маълумотни қабул қилишда танқидий ёндашинг. Манбани текширинг – маълумот қаердан келган? Уни ким тарқатди? Расмий манбаларда ҳам шу маълумот борми?

Ташқаридан қараганда сиз ёлғиз эмассиз, лекин бир вақтнинг ўзида ёлғизсиз. Бу – замонавий ҳаётнинг парадокси: биз ҳаммамиз гўё бир-биримиз билан жуда боғланганмиз, лекин бир вақтнинг ўзида жуда ёлғизмиз.

Қизалоқнинг оч қолиб, булочка ўғирлаши бу – жуда ачинарли ҳолат. Мактаб бу – нафақат таълим маскани, балки болаларнинг хавфсизлиги, соғлиғи ва фаровонлиги учун ҳам жавобгар жой.

Куннинг шовқин-суронлари, ташвишлари ва чопа-чопларидан сўнг, кечки сокинлик бу – бизнинг руҳий саломатлигимиз учун ҳақиқий неъмат.

Жуда кўпчилик, балки деярли барча ўтмишини соғинади. Яъни ностальгия ўтмишни соғиниш ҳисси ҳеч кимга бегона эмас. Одатда бу ҳис кутилмаганда келади. Ва ҳар кимнинг онгида вақт машинасини ортга қайтариш учун «калит»лар мавжуд.

Кўпинча «ҳаётнинг маъноси нимада?» деган саволни инсонлар ўзига ва бошқаларга беради. Бу ҳар биримизни ўйлантирадиган муҳим савол.

Бу ғалати туйғуни ҳамма билади: ёшимизга ёш қўшилган сари вақт тез ўтаётганга ўхшайди. Болаликда йиллар чексиз ўтаётгандек кўринади, аммо ҳозир ойлар ҳафталардек учиб кетмоқда.

Бир тарафдан, бу жуда кучли мотивацияловчи ибора бўлиб, одамларга ишончни тиклашга, келажакка умид билан қарашга ёрдам беради. Лекин, бошқа тарафдан, бу ибора тафаккур хатоларга олиб келиши мумкин.

Уни қабул қилиш керак. Хатоларимизни, муваффақиятсизликларимизни, оғриқли воқеаларимизни тан олиш бу – биринчи ва энг муҳим қадам. Бу дегани, ўтмишингиздан афсусланиш ёки ўзингизни айблаш эмас. Балки, содир бўлган воқеаларни холисона баҳолаш, улардан сабоқ олиш дегани.

Ижтимоий тармоқларнинг салбий таъсири ҳақида кўп гапирилади, лекин уларнинг руҳий саломатлик учун фойдали томонларини ҳам эътибордан четда қолдирмаслик керак. Тўғри фойдаланилганда, ижтимоий тармоқлар бизнинг ҳаётимизни янада бойитиши ва руҳиятимизга ижобий таъсир кўрсатиши мумкин.

Доимий равишда бошқаларнинг «мукаммал» ҳаётини кўриш камчиликларимизни яққолроқ ҳис қилишимизга ва ўзимизни бошқалар билан солиштириб камситишимизга олиб келиши мумкин