Inson hayotining «eng horg‘in davri» qachonligi aytildi
60 yoshdan so‘ng charchoq o‘tib ketadi.
Yangi tajriba o‘tkazilmoqda — yotib 5 ming yevro ishlash mumkin
Tadqiqotdan maqsad — uzoq muddatli fazoviy missiyalarda vaznsizlik va yotoq rejimining organizmga ta’sirini o‘rganishdir.
Olimlar COVID-19 dan keyin miyada qolgan «uzoq muddatli iz»ni aniqlashdi
Ya’ni koronavirusdan keyingi kognitiv muammolar shunchaki vaqtinchalik holat emas, balki miyadagi chuqur biologik jarayonlar bilan bog‘liq bo‘lib chiqdi.
Sun’iy intellekt boy va kambag‘al davlatlar o‘rtasidagi tafovutni yanada chuqurlashtiradi — Anthropic
Ko‘p pul va murakkab infratuzilma kerak.
Bolalarning so‘zlashish qobiliyatini yaxshilashning to‘g‘ri yo‘li topildi
Tadqiqotda uch yoshdan olti yoshgacha 202 nafar bola va ularning ota-onalari ishtirok etdi.
Tibbiy jihozlarning klinik tadqiqotlarini o‘tkazish tartibi belgilandi
Klinik tadqiqotlar tibbiy jihozning xavfsizlik darajasiga ko‘ra kamida 20 nafar klinik tadqiqot sub’yekti jalb etilgan holda o‘tkaziladi.
Xayrli tadqiqotlar ortidagi ofatlar: ularning asl sabablari hanuz mavhumligicha qolmoqda
1923 yil yozida jahon arxeologiyasi tarixida olamshumul yangilik sodir bo‘ldi.
tadqiqot: ijtimoiy sahnalarni anglashda odamlar sun’iy intellektdan ustun
Sun’iy intellekt yuzni taniydi, ob’yektni ajratadi, matn yozadi. Ammo odamlar o‘rtasidagi nozik ishora, harakat va niyatlarni anglash masalasida u hali ham insondan ortda. Yangi tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, harakatdagi ijtimoiy sahnalarni talqin qilishda odamlar hozirgi SI modellaridan ancha ustun.
Aqlning besh burilishi: miya hayot davomida qanday o‘zgaradi?
Ya’ni tadqiqot natijalariga ko‘ra, miyadagi asosiy tuzilmaviy o‘zgarishlar quyidagi yosh chegaralarida ro‘y beradi...
Markaziy Osiyo tog‘laridagi muzliklarning 96 foizi erib ketishi mumkin
Asr o‘rtalaridan sayyoramizda muzliklarning yoppasiga yo‘qolish davri boshlanishi mumkin.
Gaz plitasida ovqat pishirish saraton xavfini ko‘p karra oshiradi — tadqiqot
Stenford universiteti tadqiqotiga ko‘ra, gaz plitalari xavfli zarralarni avtomobilga qaraganda 100 baravar ko‘p chiqaradi.
Dunyo boyliklarining 75 foizi — ularning qo‘lida
Tengsizlikni qisqartirish nafaqat adolat masalasi, balki iqtisodiyot barqarorligi uchun ham zarur.
Eng batafsil virtual miya yaratildi
Miya modeli 86 ta o‘zaro bog‘liq sohani qamrab olgan bo‘lib, dunyodagi eng kuchli Fugaku superkompyuterida ishlaydi.
Inson miyasi necha yoshda yetuklik cho‘qqisiga chiqishi ma’lum bo‘ldi
Miya rivojlanishning beshta asosiy bosqichidan o‘tadi.
Erda hayot 3,3 milliard yil oldin paydo bo‘lgan — tadqiqot
Karnegi fan instituti olimlari sun’iy intellekt vositasida qadimgi jinslarni geokimyoviy tahlil qilish orqali shunday xulosaga kelishdi.
ChatGPT 50 foizdan ko‘proq holatda xato iqtibos bermoqda — tadqiqot
Dikin universiteti chat-botning ishonchliligini savol ostiga qo‘ydi.
Siz nimadan qo‘rqasiz?
Xavf-xatar deganda xayolingizga birinchi navbatda nimalar keladi?
Nega asosan o‘ng qo‘l ishlatiladi?
Dunyoda chapaqaylar ko‘pchilikni tashkil qiladigan bironta millat yo madaniyat yo‘q.
Xitoy ilm-fan eng yaxshi rivojlangan davlatga aylandi
Mamlakat shaharlari birinchi marta dunyoning eng yirik ilmiy-tadqiqot markazlari o‘ntaligidagi o‘rinlarning yarmidan ko‘pini egalladi.
Bir yuz o‘ttiz Termiziy
Shahar Movarounnahr diyori, keng ma’noda Markaziy Osiyo va unga yondosh boshqa hududlarga islomning kirib kelishi va milodiy IX–XII asrlar Uyg‘onish davrini anglashimizda alohida o‘ringa ega hisoblanadi.
Britaniyalik olimlar tish emalini tiklaydigan yangi gel yaratdi
Britaniyalik tadqiqotchilar tish emalini qayta tiklay oladigan yangi preparat – gelni ishlab chiqishdi. Bu haqda Nature Communications jurnalida chop etilgan maqolada ma’lum qilinadi.
O‘zbekistonda uzoq umr ko‘ruvchi ayollar soni erkaklarga nisbatan ikki baravar ko‘p – statistika
Shahar joylarida uzoq umr ko‘ruvchilar soni qishloqlarga qaraganda ko‘pchilikni tashkil etadi (shaharda – 56,5 foiz, qishloqda – 43,5 foiz). Uzoq umr ko‘ruvchilarning uchdan ikki qismini (66,3 foiz) ayollar, qolgan 34,6 foizini erkaklar tashkil etadi.
Iqlim o‘zgarishlari: birinchi «qizil chiziq»dan o‘tdik
Insoniyat duch kelgan eng jiddiy ekologik yo‘qotishlardan biri.
Tashkilotchilik va yordamga shaylik umrni uzaytiradi
Darhaqiqat, tadqiqot davrida tashkilotchi va faol bo‘lgan ishtirokchilarda o‘lim xavfi 21% ga kam bo‘lgan.
Yer qa’ridagi sirli siljish aniqlandi
Yadro va mantiya chegarasidagi darz kattaligi o‘n santimetrga yetishi mumkin.
Yaponlar qoramollarni zebraga o‘xshatib bo‘yagani uchun Shnobel mukofotiga sazovor bo‘ldi...
Bu tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, sigirlarga chizilgan oq chiziqlar bo‘yalmagan jonivorlarga qaraganda 50 foizga kamroq chivinlarga talanadi.
Kimlar tez qarishi ma’lum bo‘ldi
Bolaligida IQ darajasi o‘lchangan, o‘rta yoshda xuddi shu testdan yana o‘tgan va qon namunalari olingan 300 ga yaqin ishtirokchi ma’lumotlari tahlil qilindi.
Eng baxtsiz avlod aniqlandi
Ushbu ish avvalgi tadqiqotlarning aksini ko‘rsatmoqda.
Iyul oyida 26 mingdan ortiq uy-joy oldi-sotdi bo‘lgan
Joriy yilning iyul oyida, uy-joy oldi-sotdi shartnomalari soni 26 mingtadan oshib, iyun oyiga nisbatan 25 foizga ko‘pdir. Bu so‘nggi davrlarda kuzatilgan eng yirik oylik o‘sish ko‘rsatkichlaridan biri hisoblanadi.
Yerni 12800 yil avval sovitib yuborgan kometa izlari topildi
So‘nggi isbot dengiz tubidan chiqdi.
Stress sharoitida samolyotni ayollar yaxshiroq boshqaradi — tadqiqot
Kanadaning Vaterloo universiteti 20 nafar uchuvchi (10 erkak va 10 ayol) bilan tajriba o‘tkazdi.
Soch to‘kilishiga qarshi ikkita tabiiy vosita topildi
Filodendron va mandarin yaxshi natija berdi.
Qahva ichuvchi ayollarga sog‘lom keksayish kafolatlanganmi?
Ayollar salomatligini o‘rganish bo‘yicha o‘tkazilgan yirik tadqiqot natijalari e’lon qilindi.
Sakkiz soatlik uyquning foydasi inkor etildi
Dunyoda o‘rtacha umr ko‘rish uzoqligi eng yuqori mamlakat — Yaponiya, holbuki, yaponlar kam uxlashadi.
Insonga tegishli DNK birinchi marta tahrir qilindi
Texnologiya qo‘llangan 18 yoshli bemor yigit juda kam uchraydigan immun buzilishi — surunkali granulyomatoz kasalligiga chalingan edi.
Marsdagi izlarning siri ochildi
«Qizil sayyora» tepaliklaridagi sirli qora va oq chiziqlarni olimlar qariyb yarim asrdan buyon suv oqimidan qolgan izlar deb taxmin qilib kelishgan.
Qorin va bo‘y nisbati — yuragingizga «tashxis»ni o‘zingiz qo‘ying!
Bel aylanasi va bo‘y nisbati an’anaviy tana vazni indeksiga qaraganda yurak yetishmovchiligi rivojlanishi xavfini aniqlashda samaraliroqdir.
Achchiqni achchiq kesishi isbotlandi
Ogayo shtati universiteti olimlari achchiq qalampirning ta’sirini kamaytiruvchi uchta tabiiy birikmani topishdi.
Eng omadsiz avlod
90-yillar retsessiyasi, 2008-yil iqtisodiy inqirozi, kovid, rekord inflyasiya, kamiga erka Z avlodni boqish va tarbiyalash shularning chekiga tushgan.
Olimlarning fikricha, qora choy va rezavorlar uzoq umr ko‘rishning kalitidir
Qora choy, rezavorlar, sitrus mevalari va olma sog‘lom qarishning kaliti bo‘lishi mumkin. Buni Avstraliya, Irlandiya va AQSh olimlarining keng ko‘lamli tadqiqoti ko‘rsatdi.
Chapaqaylardan milliarderlar ko‘p chiqadi — tadqiqot
Mingdan ortiq yirik kompaniyalar rahbarlari (SEO)ni o‘rgangan olimlar qiziq faktga duch kelishdi.
Dunyo bo‘ylab 300 mln bola onlayn jinsiy zo‘ravonlik va ekspluatatsiya qurboni bo‘lgan – tadqiqot
«Childlight Global Child Safety Institute» tomonidan 2024-yili e’lon qilingan ma’lumotga ko‘ra, butun dunyo bo‘ylab 300 milliondan ortiq bola onlayn jinsiy zo‘ravonlik va ekspluatatsiya qurboni bo‘lgan. Bu raqam favqulodda holat darajasida bo‘lib, global xavfsizlik, raqamli texnologiyalar va bolalarni himoya qilishda jiddiy xavf mavjudligini ko‘rsatadi.
Erta uyquga yotgan o‘smirlar tengdoshlariga qaraganda aqlliroq — tadqiqot
Tengdoshlariga qaraganda ertaroq yotib, ko‘proq uxlaydigan o‘smirlar aqliy jihatdan hushyor bo‘lib, kognitiv testlarda yaxshi natijalarga erishadilar.
Maishiy kimyo ona qornidagi bolaning miyasiga ta’sir qiladi — tadqiqot
Ftalatlar oziq-ovqat mahsulotlarining plastmassa qadoqlarida, kosmetika (shampun va tirnoq loki), maishiy kimyo (plastmassa buyumlar va yuvish vositalari kabilar) va tibbiyot mahsulotlari tarkibida mavjud.
Boy va kambag‘al — kimning qorni tez to‘yadi?
Darem universiteti (Buyuk Britaniya) olimlari buni o‘rganishdi.
Olimlar Yer sayyorasi qachon yashash uchun yaroqsiz holga kelishi mumkinligini o‘rganishdi
Nature Geoscience jurnalida e’lon qilingan tadqiqotga ko‘ra, kislorodning yo‘q bo‘lib ketishi tufayli Yer milliard yildan keyin – (1 000 002 021 yilda) yashash uchun imkonsiz bo‘lib qoladi. NASA va Yaponiyaning Toxo universiteti olimlari shunday xulosaga kelishdi.
O‘zbekistonda qishloq xo‘jaligi 5 yilda 18,5 foizga o‘sdi – tadqiqot
So‘nggi 5 yilda yalpi mahsulotning o‘rtacha yillik o‘sish sur’ati 103,5 foizni tashkil etdi.
Kengurular nega sakrashi aniqlandi
Olimlar sakrovchi kenguru jumbog‘ini yechish uchun uning yaqin qarindoshi harakatlanishini kuzatishdi.
Faqat yetti mamlakatda havoning tozaligi JSST talabiga javob beradi — tadqiqot
Sayyoramiz aholisining juda katta qismi toza havodan nafas olmayapti.
Saraton o‘smasining paydo bo‘lishi hujayralar turi va joylashuviga bog‘liq — NatGen
Britaniyalik olimlar saraton xastaligiga moyillik sabablarini o‘rganishda jiddiy qadam tashlab, o‘smalar shakllanishining ilgari ma’lum bo‘lmagan omillarini aniqlashdi.
Xitoy dunyodagi eng yirik termoyadroviy sintez markazini qurmoqda — Reuters
Obyekt nafaqat tinchlik maqsadlariga, balki yangi avlod yadroviy qurolini yaratishga ham xizmat qilishi mumkin.
Kartoshka va yurak xastaliklari — bog‘liqlik bormi?
Tadqiqotda 110 mingdan ziyod odam qatnashdi, ma’lumotlar uzoq davom etgan yettita kuzatuv tadqiqotidan olindi.
Buxorodagi muhim arxeologik tadqiqot AQShdagi nufuzli jurnalda chop etildi
Amerika Qo‘shma Shtatlaridagi nufuzli «Archaeology» jurnalining joriy yil yanvar sonida O‘zbekiston-Amerika qo‘shma arxeologik ekspeditsiyasining Buxoro viloyatida olib borilgan tadqiqotlariga bag‘ishlangan maqola chop etildi.
Xitoyning fan va tadqiqotlar uchun xarajatlari 500 mlrd dollarga yetdi
Chin yurti fan va tadqiqotlarni moliyalashtirishda dunyoda ikkinchi o‘rinni egallab turibdi.
Qaysi mamlakatlar yadroviy halokatdan omon qolishi mumkinligi aytildi
Sanoqli mamlakatlarda imkon bor.
Bir haftalik ochlikning inson tanasiga ta’siri o‘rganildi
Tadqiqotda 12 nafar sog‘lom ko‘ngilli (5 ayol, 7 erkak) qatnashdi, ular bir hafta davomida faqat suv ichishdi.
Olma yurak uchun juda foydali ekani aniqlandi
Tadqiqot natijalari Frontiers in Nutrition jurnalida e’lon qilindi.
Tishlarni uchinchi marta ham o‘stirish mumkin — yapon olimlari
Osakadagi Kitano shifoxonasining Tibbiyot tadqiqotlari instituti to‘kilgan tishlar o‘rnida yangilari o‘sishini ta’minlovchi vosita ishlab chiqdi.
Daraxtlarning o‘sishini tezlatuvchi gen kashf etildi
Qishloq xo‘jaligi va bioenergetik o‘simliklar sohasida hosildorlikni oshirishda muhim omilga aylanishi mumkin.
Koronavirus laboratoriyada yaratilgan — xulosa
AQSh Kongressi Vakillar palatasining COVID-19 bo‘yicha qo‘mitasi ikki yillik o‘rganishlardan so‘ng yakuniy hisobotini berdi.
Ilk global iqlimiy xavfli zonalar xaritasi tuzildi
Mutaxassislar so‘nggi 65 yildagi isssiqlik to‘lqinlarini o‘rganib, ekstremal issiqlik o‘rtacha mavsumiy haroratlarga solishtirganda kuchliroq namoyon bo‘layotgan mintaqalarni belgilashdi.
Olimlar kechki soat beshdan keyin ovqatlanish xavfli ekanligini aytishmoqda
Ilgari mutaxassislar kechki ovqatning salbiy natijasi vazn ortishi deb hisoblashgan. Bu – odamlar kechalari ko‘proq noto‘g‘ri ovatlarni tanlashga moyilligi, masalan, ko‘proq qayta ishlangan ovqatlarni iste’mol qilishlari bilan bog‘liq edi. Biroq, yangi tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, kech ovqatlanish nafaqat vaznga ta’sir qiladi, balki yuqoridagi xastaliklarni ham keltirib chiqaradi.
Uchta savol orqali xotira yo‘qolishi bilan bog‘liq xastalikni aniqlash mumkin
Yapon tadqiqotchilari bemorda alsgeymer, xotira yo‘qolishi kasalligining rivojlanish xavfini aniqlash uchun bir necha oddiy savollardan foydalanadigan usulni ishlab chiqdi.
Qahva alkogoldan qutqaradi — tadqiqot
Olimlarning aniqlashicha, kofein dofaminni bosish xususiyatiga ega.
Videoo‘yinlar «karera» qilishda yordam beradi — tadqiqot
Yigirma yillik ma’lumotlar tahlil qilindi.
Insoniyat tarixidagi buyuk kashfiyotga bir qadam — Eynshteyn nazariyasi xatomi?
Shveysariya olimlari insoniyat tarixidagi buyuk kashfiyotga bir qadam turishibdi — bu uddalansa Eynshteyn nazariyasi yo‘qqa chiqadi.
tadqiqot: Qarg‘alar 17 yilgacha gina-kuduratni saqlaydilar
Agar qarg‘alar sizga tajovuzkorona qichqirsa yoki hatto sizga hujum qilsa, o‘zingizdan so‘rang: bu aqlli qushlarni qachondir xafa qilganmisiz?
Kashandalar boshqalardan ikki yarim hafta kam ishlaydi — tadqiqot
Sigareta chekish haftalik ish vaqtining o‘rtacha ikki soatidan ko‘prog‘ini, yiliga 92 soatini «o‘g‘irlaydi».
Dunyodagi qashshoqlar soni ma’lum bo‘ldi
Jahon qashshoqlarining yarmidan ko‘pi — 18 yoshgacha bo‘lgan bolalar.
D vitamini yurak kasalliklaridan himoya qilmaydi — olimlar
Dozasidan qat’i nazar, D vitaminli qo‘shimchalar yurak-qon tomir salomatligi bo‘yicha bironta ko‘rsatkichni yaxshilashga xizmat qilmagan.

