Инсон ҳаётининг «энг ҳорғин даври» қачонлиги айтилди
60 ёшдан сўнг чарчоқ ўтиб кетади.
Янги тажриба ўтказилмоқда — ётиб 5 минг евро ишлаш мумкин
Тадқиқотдан мақсад — узоқ муддатли фазовий миссияларда вазнсизлик ва ётоқ режимининг организмга таъсирини ўрганишдир.
Олимлар COVID-19 дан кейин мияда қолган «узоқ муддатли из»ни аниқлашди
Яъни коронавирусдан кейинги когнитив муаммолар шунчаки вақтинчалик ҳолат эмас, балки миядаги чуқур биологик жараёнлар билан боғлиқ бўлиб чиқди.
Сунъий интеллект бой ва камбағал давлатлар ўртасидаги тафовутни янада чуқурлаштиради — Anthropic
Кўп пул ва мураккаб инфратузилма керак.
Болаларнинг сўзлашиш қобилиятини яхшилашнинг тўғри йўли топилди
Тадқиқотда уч ёшдан олти ёшгача 202 нафар бола ва уларнинг ота-оналари иштирок этди.
Тиббий жиҳозларнинг клиник тадқиқотларини ўтказиш тартиби белгиланди
Клиник тадқиқотлар тиббий жиҳознинг хавфсизлик даражасига кўра камида 20 нафар клиник тадқиқот субъекти жалб этилган ҳолда ўтказилади.
Хайрли тадқиқотлар ортидаги офатлар: уларнинг асл сабаблари ҳануз мавҳумлигича қолмоқда
1923 йил ёзида жаҳон археологияси тарихида оламшумул янгилик содир бўлди.
тадқиқот: ижтимоий саҳналарни англашда одамлар сунъий интеллектдан устун
Сунъий интеллект юзни танийди, объектни ажратади, матн ёзади. Аммо одамлар ўртасидаги нозик ишора, ҳаракат ва ниятларни англаш масаласида у ҳали ҳам инсондан ортда. Янги тадқиқотлар шуни кўрсатмоқдаки, ҳаракатдаги ижтимоий саҳналарни талқин қилишда одамлар ҳозирги СИ моделларидан анча устун.
Ақлнинг беш бурилиши: мия ҳаёт давомида қандай ўзгаради?
Яъни тадқиқот натижаларига кўра, миядаги асосий тузилмавий ўзгаришлар қуйидаги ёш чегараларида рўй беради...
Марказий Осиё тоғларидаги музликларнинг 96 фоизи эриб кетиши мумкин
Аср ўрталаридан сайёрамизда музликларнинг ёппасига йўқолиш даври бошланиши мумкин.
Газ плитасида овқат пишириш саратон хавфини кўп карра оширади — тадқиқот
Стэнфорд университети тадқиқотига кўра, газ плиталари хавфли зарраларни автомобилга қараганда 100 баравар кўп чиқаради.
Дунё бойликларининг 75 фоизи — уларнинг қўлида
Тенгсизликни қисқартириш нафақат адолат масаласи, балки иқтисодиёт барқарорлиги учун ҳам зарур.
Энг батафсил виртуал мия яратилди
Мия модели 86 та ўзаро боғлиқ соҳани қамраб олган бўлиб, дунёдаги энг кучли Fugaku суперкомпютерида ишлайди.
Инсон мияси неча ёшда етуклик чўққисига чиқиши маълум бўлди
Мия ривожланишнинг бешта асосий босқичидан ўтади.
Ерда ҳаёт 3,3 миллиард йил олдин пайдо бўлган — тадқиқот
Карнеги фан институти олимлари сунъий интеллект воситасида қадимги жинсларни геокимёвий таҳлил қилиш орқали шундай хулосага келишди.
ChatGPT 50 фоиздан кўпроқ ҳолатда хато иқтибос бермоқда — тадқиқот
Дикин университети чат-ботнинг ишончлилигини савол остига қўйди.
Сиз нимадан қўрқасиз?
Хавф-хатар деганда хаёлингизга биринчи навбатда нималар келади?
Нега асосан ўнг қўл ишлатилади?
Дунёда чапақайлар кўпчиликни ташкил қиладиган биронта миллат ё маданият йўқ.
Хитой илм-фан энг яхши ривожланган давлатга айланди
Мамлакат шаҳарлари биринчи марта дунёнинг энг йирик илмий-тадқиқот марказлари ўнталигидаги ўринларнинг ярмидан кўпини эгаллади.
Бир юз ўттиз Термизий
Шаҳар Мовароуннаҳр диёри, кенг маънода Марказий Осиё ва унга ёндош бошқа ҳудудларга исломнинг кириб келиши ва милодий IX–XII асрлар Уйғониш даврини англашимизда алоҳида ўринга эга ҳисобланади.
Британиялик олимлар тиш эмалини тиклайдиган янги гел яратди
Британиялик тадқиқотчилар тиш эмалини қайта тиклай оладиган янги препарат – гелни ишлаб чиқишди. Бу ҳақда Nature Communications журналида чоп этилган мақолада маълум қилинади.
Ўзбекистонда узоқ умр кўрувчи аёллар сони эркакларга нисбатан икки баравар кўп – статистика
Шаҳар жойларида узоқ умр кўрувчилар сони қишлоқларга қараганда кўпчиликни ташкил этади (шаҳарда – 56,5 фоиз, қишлоқда – 43,5 фоиз). Узоқ умр кўрувчиларнинг учдан икки қисмини (66,3 фоиз) аёллар, қолган 34,6 фоизини эркаклар ташкил этади.
Иқлим ўзгаришлари: биринчи «қизил чизиқ»дан ўтдик
Инсоният дуч келган энг жиддий экологик йўқотишлардан бири.
Ташкилотчилик ва ёрдамга шайлик умрни узайтиради
Дарҳақиқат, тадқиқот даврида ташкилотчи ва фаол бўлган иштирокчиларда ўлим хавфи 21% га кам бўлган.
Ер қаъридаги сирли силжиш аниқланди
Ядро ва мантия чегарасидаги дарз катталиги ўн сантиметрга етиши мумкин.
Японлар қорамолларни зебрага ўхшатиб бўягани учун Шнобель мукофотига сазовор бўлди...
Бу тадқиқот шуни кўрсатдики, сигирларга чизилган оқ чизиқлар бўялмаган жониворларга қараганда 50 фоизга камроқ чивинларга таланади.
Кимлар тез қариши маълум бўлди
Болалигида IQ даражаси ўлчанган, ўрта ёшда худди шу тестдан яна ўтган ва қон намуналари олинган 300 га яқин иштирокчи маълумотлари таҳлил қилинди.
Энг бахтсиз авлод аниқланди
Ушбу иш аввалги тадқиқотларнинг аксини кўрсатмоқда.
Июль ойида 26 мингдан ортиқ уй-жой олди-сотди бўлган
Жорий йилнинг июль ойида, уй-жой олди-сотди шартномалари сони 26 мингтадан ошиб, июнь ойига нисбатан 25 фоизга кўпдир. Бу сўнгги даврларда кузатилган энг йирик ойлик ўсиш кўрсаткичларидан бири ҳисобланади.
Ерни 12800 йил аввал совитиб юборган комета излари топилди
Сўнгги исбот денгиз тубидан чиқди.
Стресс шароитида самолётни аёллар яхшироқ бошқаради — тадқиқот
Канаданинг Ватерлоо университети 20 нафар учувчи (10 эркак ва 10 аёл) билан тажриба ўтказди.
Соч тўкилишига қарши иккита табиий восита топилди
Филодендрон ва мандарин яхши натижа берди.
Қаҳва ичувчи аёлларга соғлом кексайиш кафолатланганми?
Аёллар саломатлигини ўрганиш бўйича ўтказилган йирик тадқиқот натижалари эълон қилинди.
Саккиз соатлик уйқунинг фойдаси инкор этилди
Дунёда ўртача умр кўриш узоқлиги энг юқори мамлакат — Япония, ҳолбуки, японлар кам ухлашади.
Инсонга тегишли ДНК биринчи марта таҳрир қилинди
Технология қўлланган 18 ёшли бемор йигит жуда кам учрайдиган иммун бузилиши — сурункали гранулёматоз касаллигига чалинган эди.
Марсдаги изларнинг сири очилди
«Қизил сайёра» тепаликларидаги сирли қора ва оқ чизиқларни олимлар қарийб ярим асрдан буён сув оқимидан қолган излар деб тахмин қилиб келишган.
Қорин ва бўй нисбати — юрагингизга «ташхис»ни ўзингиз қўйинг!
Бел айланаси ва бўй нисбати анъанавий тана вазни индексига қараганда юрак етишмовчилиги ривожланиши хавфини аниқлашда самаралироқдир.
Аччиқни аччиқ кесиши исботланди
Огайо штати университети олимлари аччиқ қалампирнинг таъсирини камайтирувчи учта табиий бирикмани топишди.
Энг омадсиз авлод
90-йиллар рецессияси, 2008 йил иқтисодий инқирози, ковид, рекорд инфляция, камига эрка Z авлодни боқиш ва тарбиялаш шуларнинг чекига тушган.
Олимларнинг фикрича, қора чой ва резаворлар узоқ умр кўришнинг калитидир
Қора чой, резаворлар, цитрус мевалари ва олма соғлом қаришнинг калити бўлиши мумкин. Буни Австралия, Ирландия ва АҚШ олимларининг кенг кўламли тадқиқоти кўрсатди.
Чапақайлардан миллиардерлар кўп чиқади — тадқиқот
Мингдан ортиқ йирик компаниялар раҳбарлари (СЕО)ни ўрганган олимлар қизиқ фактга дуч келишди.
Дунё бўйлаб 300 млн бола онлайн жинсий зўравонлик ва эксплуатация қурбони бўлган – тадқиқот
«Childlight Global Child Safety Institute» томонидан 2024 йили эълон қилинган маълумотга кўра, бутун дунё бўйлаб 300 миллиондан ортиқ бола онлайн жинсий зўравонлик ва эксплуатация қурбони бўлган. Бу рақам фавқулодда ҳолат даражасида бўлиб, глобал хавфсизлик, рақамли технологиялар ва болаларни ҳимоя қилишда жиддий хавф мавжудлигини кўрсатади.
Эрта уйқуга ётган ўсмирлар тенгдошларига қараганда ақллироқ — тадқиқот
Тенгдошларига қараганда эртароқ ётиб, кўпроқ ухлайдиган ўсмирлар ақлий жиҳатдан ҳушёр бўлиб, когнитив тестларда яхши натижаларга эришадилар.
Маиший кимё она қорнидаги боланинг миясига таъсир қилади — тадқиқот
Фталатлар озиқ-овқат маҳсулотларининг пластмасса қадоқларида, косметика (шампун ва тирноқ локи), маиший кимё (пластмасса буюмлар ва ювиш воситалари кабилар) ва тиббиёт маҳсулотлари таркибида мавжуд.
Бой ва камбағал — кимнинг қорни тез тўяди?
Дарем университети (Буюк Британия) олимлари буни ўрганишди.
Олимлар Ер сайёраси қачон яшаш учун яроқсиз ҳолга келиши мумкинлигини ўрганишди
Nature Geoscience журналида эълон қилинган тадқиқотга кўра, кислороднинг йўқ бўлиб кетиши туфайли Ер миллиард йилдан кейин – (1 000 002 021 йилда) яшаш учун имконсиз бўлиб қолади. NASA ва Япониянинг Тохо университети олимлари шундай хулосага келишди.
Ўзбекистонда қишлоқ хўжалиги 5 йилда 18,5 фоизга ўсди – тадқиқот
Сўнгги 5 йилда ялпи маҳсулотнинг ўртача йиллик ўсиш суръати 103,5 фоизни ташкил этди.
Кенгурулар нега сакраши аниқланди
Олимлар сакровчи кенгуру жумбоғини ечиш учун унинг яқин қариндоши ҳаракатланишини кузатишди.
Фақат етти мамлакатда ҳавонинг тозалиги ЖССТ талабига жавоб беради — тадқиқот
Сайёрамиз аҳолисининг жуда катта қисми тоза ҳаводан нафас олмаяпти.
Саратон ўсмасининг пайдо бўлиши ҳужайралар тури ва жойлашувига боғлиқ — NatGen
Британиялик олимлар саратон хасталигига мойиллик сабабларини ўрганишда жиддий қадам ташлаб, ўсмалар шаклланишининг илгари маълум бўлмаган омилларини аниқлашди.
Хитой дунёдаги энг йирик термоядровий синтез марказини қурмоқда — Reuters
Объект нафақат тинчлик мақсадларига, балки янги авлод ядровий қуролини яратишга ҳам хизмат қилиши мумкин.
Картошка ва юрак хасталиклари — боғлиқлик борми?
Тадқиқотда 110 мингдан зиёд одам қатнашди, маълумотлар узоқ давом этган еттита кузатув тадқиқотидан олинди.
Бухородаги муҳим археологик тадқиқот АҚШдаги нуфузли журналда чоп этилди
Америка Қўшма Штатларидаги нуфузли «Archaeology» журналининг жорий йил январ сонида Ўзбекистон-Америка қўшма археологик экспедициясининг Бухоро вилоятида олиб борилган тадқиқотларига бағишланган мақола чоп этилди.
Хитойнинг фан ва тадқиқотлар учун харажатлари 500 млрд долларга етди
Чин юрти фан ва тадқиқотларни молиялаштиришда дунёда иккинчи ўринни эгаллаб турибди.
Қайси мамлакатлар ядровий ҳалокатдан омон қолиши мумкинлиги айтилди
Саноқли мамлакатларда имкон бор.
Бир ҳафталик очликнинг инсон танасига таъсири ўрганилди
Тадқиқотда 12 нафар соғлом кўнгилли (5 аёл, 7 эркак) қатнашди, улар бир ҳафта давомида фақат сув ичишди.
Олма юрак учун жуда фойдали экани аниқланди
Тадқиқот натижалари Frontiers in Nutrition журналида эълон қилинди.
Тишларни учинчи марта ҳам ўстириш мумкин — япон олимлари
Осакадаги Китано шифохонасининг Тиббиёт тадқиқотлари институти тўкилган тишлар ўрнида янгилари ўсишини таъминловчи восита ишлаб чиқди.
Дарахтларнинг ўсишини тезлатувчи ген кашф этилди
Қишлоқ хўжалиги ва биоэнергетик ўсимликлар соҳасида ҳосилдорликни оширишда муҳим омилга айланиши мумкин.
Коронавирус лабораторияда яратилган — хулоса
АҚШ Конгресси Вакиллар палатасининг COVID-19 бўйича қўмитаси икки йиллик ўрганишлардан сўнг якуний ҳисоботини берди.
Илк глобал иқлимий хавфли зоналар харитаси тузилди
Мутахассислар сўнгги 65 йилдаги исссиқлик тўлқинларини ўрганиб, экстремал иссиқлик ўртача мавсумий ҳароратларга солиштирганда кучлироқ намоён бўлаётган минтақаларни белгилашди.
Олимлар кечки соат бешдан кейин овқатланиш хавфли эканлигини айтишмоқда
Илгари мутахассислар кечки овқатнинг салбий натижаси вазн ортиши деб ҳисоблашган. Бу – одамлар кечалари кўпроқ нотўғри оватларни танлашга мойиллиги, масалан, кўпроқ қайта ишланган овқатларни истеъмол қилишлари билан боғлиқ эди. Бироқ, янги тадқиқот шуни кўрсатадики, кеч овқатланиш нафақат вазнга таъсир қилади, балки юқоридаги хасталикларни ҳам келтириб чиқаради.
Учта савол орқали хотира йўқолиши билан боғлиқ хасталикни аниқлаш мумкин
Япон тадқиқотчилари беморда алцгеймер, хотира йўқолиши касаллигининг ривожланиш хавфини аниқлаш учун бир неча оддий саволлардан фойдаланадиган усулни ишлаб чиқди.
Қаҳва алкоголдан қутқаради — тадқиқот
Олимларнинг аниқлашича, кофеин дофаминни босиш хусусиятига эга.
Видеоўйинлар «карьера» қилишда ёрдам беради — тадқиқот
Йигирма йиллик маълумотлар таҳлил қилинди.
Инсоният тарихидаги буюк кашфиётга бир қадам — Эйнштейн назарияси хатоми?
Швейцария олимлари инсоният тарихидаги буюк кашфиётга бир қадам туришибди — бу уддаланса Эйнштейн назарияси йўққа чиқади.
тадқиқот: Қарғалар 17 йилгача гина-кудуратни сақлайдилар
Агар қарғалар сизга тажовузкорона қичқирса ёки ҳатто сизга ҳужум қилса, ўзингиздан сўранг: бу ақлли қушларни қачондир хафа қилганмисиз?
Кашандалар бошқалардан икки ярим ҳафта кам ишлайди — тадқиқот
Сигарета чекиш ҳафталик иш вақтининг ўртача икки соатидан кўпроғини, йилига 92 соатини «ўғирлайди».
Дунёдаги қашшоқлар сони маълум бўлди
Жаҳон қашшоқларининг ярмидан кўпи — 18 ёшгача бўлган болалар.
D витамини юрак касалликларидан ҳимоя қилмайди — олимлар
Дозасидан қатъи назар, D витаминли қўшимчалар юрак-қон томир саломатлиги бўйича биронта кўрсаткични яхшилашга хизмат қилмаган.

