Adibning o‘g‘li Habibulla Qodiriy hikoya qiladi.

Jurnalist, tarixiy-ilmiy-nazariy tadqiqotchi bilan Buxorodagi qadimiy shahar va qabristonlar tarixi borasidagi izlanish va o‘rganishlari borasida suhbatlashamiz.

Bizni, ya’ni bir guruh talabalarni bo‘lajak bellashuvga puxta tayyorlanish uchun Toshkentga jo‘natishdi. Poytaxtdagi Ko‘kaldosh madrasasi o‘shanda mehmonxona vazifasini bajarar ekan, shu yerga joylashdik.

Rossiyada bir necha asarlar chop ettirgan Dmitriy Kantemir ikki mamlakat – Moldaviya va Rossiyaning shon-shuhratini oshirgan olim va siyosatchi sifatida tarixda qoldi. Hozirgi kunda Moskva shahrida Kantemir ko‘chasi va metro bekati bor.

Go‘yo o‘tmishning bir bo‘lagi hozirgi zamondan ko‘ra tiniqroq, nurliroq ko‘rinadi. Lekin savol tug‘iladi: nima uchun aynan SSSR? Nega undan oldingi yoki keyingi davrlar emas, balki aynan o‘sha zamon ideallashtiriladi? 

2025–2026-o‘quv yilidan boshqa tillarda ta’lim beriluvchi (jumladan, rus tilidagi) maktablarda «Ozarbayjon tarixi» darslari 6-7-sinflarda ozarbayjon tilida o‘tiladi.

Meksika g‘orlaridan biridagi mineral tahlil qilinganida ming yillik sirlar ochildi.

1221-yilning bahorida mo‘g‘ullar Marv shahrini istilo qilib, kultepaga aylantirib, Sulton Sanjar maqbarasini yoqib yuborgani ustiga qabrini ham talon-taroj qilishdan qaytmaganini ko‘rgan Erto‘g‘rulning urug‘doshlari Movarounnahr va Xurosondan ko‘chib jo‘naganlar va Kichik Osiyoga borib o‘rnashganlar.

Afrosiyob va Ko‘ktepa yodgorliklarida, hozirgi Ko‘ksaroy maydoni o‘rnida bo‘lgan Amir Temur arkida fanlararo tadqiqot usullarini qo‘llash orqali kompleks qazuv ishlari amalga oshirildi.

Milliy valyuta tizimi bir qator bosqichlarni bosib o‘tgan.

Siz bu fotosuratni avval ham ko‘rgan bo‘lsangiz ajab emas. Garchi, bu surat olinganiga yarim asrdan oshsa-da, uni nashrlar chop etaveradi, ijtimoiy tarmoqlarda ham uchratasiz, muzeydan o‘rin olgan.

Bitmas-tuganmas xazinalar maskani — qadimiy Buxoro minora va darvozalari bilan ham dong taratgan.

U uch ming yillik tarixga ega. Bugun esa 12 dan ortiq mamlakatda rasmiy bayram sifatida nishonlanadi: O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston, Ozarbayjon, Eron, Afg‘oniston, Pokiston, Hindiston, Turkiya va Iroqda.

Keyingi 2 yilda ushbu ob’yektda olimlar, tarixchilar, ekspertlar va loyihachilar tayyorlagan loyiha asosida 300 nafardan ziyod mahoratli usta-restavratorlar tomonidan restavratsiya va ta’mirlash-tiklash ishlari nihoyalangan.

Toshkentda o‘tayotgan O‘zbekiston madaniy meros haftaligida ma’lum qilinishicha, taniqli sayohatchi Ibn Battutaning O‘zbekiston hududidagi sarguzashtlari, bosib o‘tgan yo‘li, ko‘rgan shaharlari me’morchiligi va urbanistikasiga bag‘ishlangan zamonaviy texnologiyalar asosidagi interaktiv mediya ko‘rgazma tashkil etiladi.

Samonxudotlar avlodidan bo‘lgan Somon qishlog‘i oqsoqoli Ismoil arab xalifaligiga qaram bo‘lmish Buxoroni 874 yilda, oradan 18 yil o‘tib esa, butun Movarounnahr hukmdorligini qo‘lga kiritdi.

Uning nazarida o‘lkada ko‘rgan-kechirganlari, shu davrdagi Yevropaga qiyoslaganda, qoloqlik holatida edi. Ammo sharqqa xos g‘aroyibotlar ham mavjud bo‘lib, bu aholining turmush kechirishida, kasbu korida yaqqol aks etardi.

Jallodlardan biri salom berganicha Rahmonbergan mahramga peshvoz chiqdi. Ikkinchi jallod esa otning jilovini tortib, hayrat ila boqayotgan mahramga dedi:

U oqshomlari tomda yotgancha yulduzli osmonga tikilardi. Ko‘kdagi cheksizlik o‘ziga tortar, shon-shuhratga safarbar etuvchi yo‘lni ko‘rsatardi. Bir-biridan chaqnoq yulduzlar uni kichikligidan maftun etardi...

Xiva xonligidagi eng muhim davlat amaldorlaridan biri yasovulboshilik mansabi bo‘lib, ushbu amal egasi, xon farmoniga muvofiq, askarlarga qo‘mondonlik qilardi.